Göktürk Alfabesi
15 Mayıs 2024

Göktürk Alfabesi

Göktürk alfabesi, Türklerin yazıya gereksinim duyması üzerine oluşturulmuştur. Türklerin yazıya olan ihtiyaçları oldukça geç belirmiş gözükmektedir. Araştırmalar sonucu bilindiği kadarıyla Türklerin ilk kullandığı yazı sistemi Orhun alfabesidir. Orhun yazısına 6. Yüzyılda Orhun yazıtlarında karşılaşıyoruz. Burada önemli nokta atlanmaması gerekiyor. Orhun yazıtlarından dolayı bu alfabeye Orhun alfabesi denmesine rağmen bunlardan iki yüzyıl önce aynı alfabeye Yenisey'deki alıntılarda karşılaşıyoruz. Göktürkler, Kırgızlar ve Uygurlar tarafından bu coğrafyalarda kullanılan Orhun yazısı Bazı Türk boyları tarafından Avrupa'ya taşındığı bilinmektedir. Hatta Macaristandaki Sekeller tarafından 16. Yüzyılda kullanıldığı bilinmektedir.

Göktürk alfabesi Türklerce kullanılan ve pek çok büyüklü küçüklü yazıtlarda karşılaşılan bir alfabedir. Dikiliş ve yazılış tarihide bilinen bu büyük yazıtlar Moğolistan'da Orhun ırmağı kenarlarında bulunan Göktürk Yazıtlarıdır. Bu alfabede 4 sesli, 26 sessiz ve 8 birleşik olmak üzere 38 harf bulunmaktadır.

İlk Yazıtların Bulunuşu

Göktürk yazıtları, Orhun alfabesinden günümüze kalan en önemli ve büyük yazıtlardır. Bu yazıtların çözülüp değerlendirilmeleri ve üzerinde araştırmaların yapılması ancak 19. Yüzyılda yapılmıştır. Bu alfabeyle yazılan ilk yazıtlar Yenisey ırmağı boyundaki yazıtlardır. 1889 yılında bir büyük yazıt daha ortaya çıkarılmış ve bunlara Orhon yazıtları denmiştir. Bunların diğerlerinden farkı olarak arka yüzünde Çince yazıların bulunmasıdır. Bu yazıtlar Danimarkalı Türkolog Wilhelm Thomsen tarafından 1893 yılında çözülmüştür. Bu yazıtların Kültigin ve Bilge Kağan tarafından diktirildiği, eski öz Türkçe'nin bir lehçesi olduğu ve Göktürklere özgü bir yazı metini olduğu ortaya çıkmıştır.

Göktürk Alfabesinin Kökeni

Göktürk alfabesi oluşturulurken diğer alfabelerde olduğu gibi o milletin sık kullandığı resimlerden oluşturulmuştur. D ->“Y“harfi Türklerin hayatında önemli bir araç olan“yay” kelimesinden türemiştir. “oq” harfi bildiğimiz“ok“kelimesinden türetilmiştir. Göktürk alfabesinin Soğdcadan geçtiğine dair bir belge olmasa da Pehlevi ailesi tarafından İran'daki çevre ülkelerde bulunan Türkleri etkilemek için bu tez desteklenmiştir.

Oluşturulan Harfler

Göktürk alfabesinde 38 harf vardır. Yenisey yazı sisteminde 150'den fazla işaret sistemi varken bu yazı sistemi elenerek 38'e düşürülmüştür. Bunlardan 4 ünlü, 34'te ünsüz alınmıştır. Türkçede bu kadar ünsüz bulunamaz. Bu durumun nedeni Göktürk alfabesinde birçok sessiz harfin iki ünsüz işaretle gösterilmesidir. Seçilen iki ünsüz harfin kullanılacak kelimenin kalın veya ince vokalde seyretmesine bağlıdır. Yani“bars“kelimesinde kullanılan“b” harfiyle“bilge” kelimesinde kullanılan“b” sessizini oluşturan iki ünsüzler farklıdır. Bu gibi“b, d, g, ğ, l, n, r, s, t, y ” seslerini veren ikişer adet sessiz harf vardır. Bir de Göktürk alfabesinde“ık, ok, nç, yn“ çift ünsüz işaretleri de mevcuttur.

Bu alfabe kullanılarak yazılan yazılarda harfler Türkçe yazılarda olduğu gibi birleşmez, ayrı ayrı yazılır. Cümleler aralarına iki nokta üst üste konarak birbirinden ayrılır. Bunlar dışında da başka noktalama işareti kullanılmamaktadır. Yazı sağdan sola doğru yazılmaktadır.

Göktürk Alfabesi Yorumları

soru

sexy jojuk

19 Nisan 2024 Cuma

bune be kolay diyolar bide ispanyolca öğrenin daha iyi

Cevap yaz
cevap

Alperen

19 Nisan 2024 Cuma

Türkler yazıya ihtiyaç duydukları için kendilerine bir alfabe oluşturmuşlardır. Göktürk alfabesi Türklerin ilk alfabesidir. bu alfabe 38 harften oluşur: 4 sesli, 26 sessiz ve 8 birleşik olarak harf bulunur. Günümüzde Türkler Latin alfabesini kullanır ve Göktürk alfabesini bilen az sayıda insan vardır.

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Popüler İçerikler

Göktürk Alfabesi

Göktürk Alfabesi

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Azerbaycan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Azerbaycan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

İngilizce Alfabe, Harfler ve Özellikleri

İngilizce Alfabe, Harfler ve Özellikleri

Kanji Alfabesi Tarihçesi ve Kullanımı

Kanji Alfabesi Tarihçesi ve Kullanımı

Kiril Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kiril Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Braille Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Braille Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Güncel

Fonetik Alfabe Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Fonetik Alfabe Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Güncel

Viking Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Viking Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Güncel

Japonca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Japonca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Arap Alfabesi Harfleri ve Özellikleri

Arap Alfabesi Harfleri ve Özellikleri

Fransızca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Fransızca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Alfabe Türleri ve Anlamları

Alfabe Türleri ve Anlamları

Macar Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Macar Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kuran Alfabesi Yazılışı ve Okunuşu

Kuran Alfabesi Yazılışı ve Okunuşu

Göktürkçe Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Göktürkçe Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Orhun Alfabesi Kullanımı ve Tarihçesi

Orhun Alfabesi Kullanımı ve Tarihçesi

Grafiti Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Grafiti Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Hawaii Alfabesi Okunuşları ve Harfleri

Hawaii Alfabesi Okunuşları ve Harfleri

Mısır Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Mısır Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Roma Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Roma Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Enokyan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Enokyan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

İbranice Alfabe Kullanımı ve Tarihi

İbranice Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Almanca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Almanca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Melek Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Melek Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Instagram

  • galeri1
  • galeri2
  • galeri3
  • galeri4
  • galeri5
  • galeri6