Kazak Alfabesi Kullanımı ve Tarihi
15 Mayıs 2024

Kazak Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kazak Alfabesi; Kazakçayı yazmak için kullanılan Alfabedir. Kazak Kiril yazısı Kazakistan ve Moğolistan'da kullanılır. Bu alfabe kazak türkçesindeki sesleri göstermek için Rus alfabesindeki otuz üç harfe, dokuz harf daha ilave edilip kırk iki harfli olarak bin dokuz yüz kırk yılında Amanjolov tarafından sunulmuştur. Kazakça Kıpçak bölgesine ait Kazakistan'da konuşulan medeni Türk yazı dillerinden biridir. Kazak alfabesi Noğay ve Karakalpak Türkçesi'ne çok yakın bir dildir. Dünyada Yaklaşık 16 milyon kişi, Kazakistan'da on milyon kişi tarafından Kazak Türkçesi kullanılmaktadır ve konuşulmaktadır. Moğolistan'daki bayan ölke eyaletindeki nüfüsun %98'i Kazak Türkleri oluşturmaktadır. Bu ildeki nüfusun çok büyük bir bölümü Kazak Türkçesi ile konuşmaktadır. Kazakçada erkek başına ve sonuna bay, bek, han, gali gibi ekler yapılması yaygındır. Kız isimlerinde ise gül, nur kullanımı çoğunluktadır.

Kazak alfabesinde Türkçe kökenli kelimelerde başındaki y harfi, J harfine dönüşmüştür. Kazak alfabesinde eklerde de aynı şekilde değişmeler olmaktadır. Yabancı asıllı kelimelerde bu değişmeler görülmez. Kazak alfabesinde j harfiyle yazılan kelimeler bazı ağızlarda şive olarak C olarak söylenmektedir. Ayrıca konuşma dilinde İlk hecede ö harfi ya da ü harfi gelirse ikinci ya da üçüncü hecelerde de gelebilir. Bu yazıda olmaz. Kazakça da üç farklı şimdiki zaman vardır. Bunlar;
  • Genel şimdiki zaman,
  • Kesin şimdiki zaman,
  • Belirsiz şimdiki zaman şeklindedir.
Kazakçanın eski alfabesi 38 harfli Orhun yazısıyla yazılmıştır. Günümüzde ise Kazakçada bazı ek harfler kullanılarak Latin alfabesi, Arap alfabesi ve Kiril alfabesi ile yazılabilmektedir. Kiril alfabeli, Kazakistan alfabesi kırk iki harf olup içerisinde pek çok işaret bulunmaktadır. Kazak alfabesindeki harflerin incesi, kalını genizden olanı, nazal olanı, hırıltılı olanı, geniş olanı, kalınlaştıranı ve kalın ün verenleri vardır. Kazak alfabesinde Rusya'dan alınan ödünç kelimeler vardır. En fazla Çin, İran ve Afganistan da kullanılan kazak Arap alfabesinde 29 harf bulunur.

Kazakistan'da kazak Kiril yazısı için kullanılan standart Windows klavyesinde Kazakça da bulunan fakat Rusça'da bulunmayan karakterler Rusça klavyenin numara düğmelerine yerleştirilmiştir. Kazak Türkleri genişletilmiş dokuz kazak harfi ile Rus harflerini kullanabilirler ve kullanırlar. Kazak alfabesi Ural-Altay dil ailesine ve Orta Asya bölgesine aittir. Kazak alfabesi Kırgız Türkçesine yakındır ve benzerler. Kazak alfabesi Kıpçak öbeğine ait olan bir alfabedir. Kazaklar kazak alfabesinden latin alfabesine geçişin önemli ve gerekli olduğunu düşünmeye başlamışlardır. 2012 yılında Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 2025 yılında latin alfabesine geçeceklerini söylemiştir. Fakat aydınlar arasında bile latin alfabesine geçilmesini istemeyen kişiler de bulunmaktadır. Altmış altı kişilik yazarlar ve aydınlar grubu latin alfabesine geçilmesini istemediklerini dile getirmişlerdir. Bu aydınlar ve yazarlar tam tersi kazak dilinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi taraftarıdırlar.

Kazak Alfabesi Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Yunan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Yunan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Alfabe Çeşitlerinin Özellikleri

Alfabe Çeşitlerinin Özellikleri

İngilizce Alfabe, Harfler ve Özellikleri

İngilizce Alfabe, Harfler ve Özellikleri

Fringe Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Fringe Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Türk Alfabesi Harfleri ve Dizilişleri

Türk Alfabesi Harfleri ve Dizilişleri

Güncel

İşaret Dili Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

İşaret Dili Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Güncel

Grafiti Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Grafiti Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Güncel

Braille Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Braille Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler

Enokyan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Enokyan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Göktürk Alfabesi

Göktürk Alfabesi

Kiril Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kiril Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Alfabe Türleri ve Anlamları

Alfabe Türleri ve Anlamları

Fonetik Alfabe Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Fonetik Alfabe Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Türkçe Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Türkçe Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Kuran Alfabesi Yazılışı ve Okunuşu

Kuran Alfabesi Yazılışı ve Okunuşu

Makedon Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Makedon Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Transkripsiyon Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Transkripsiyon Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Azerbaycan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Azerbaycan Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kazak Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kazak Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Havacılık Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Havacılık Alfabesi Kullanımı ve Tarihi

Kuranı Kerim Alfabesi

Kuranı Kerim Alfabesi

Japonca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Japonca Alfabe Kullanımı ve Tarihi

Instagram

  • galeri1
  • galeri2
  • galeri3
  • galeri4
  • galeri5
  • galeri6